Tudalen newydd ar gael! Chwiliwch 50 i weld y 50 can Cymraeg gorau erioed!

Adeiladodd Edward y Cyntaf Castell y thref dinbych yn 1282. Cafodd ei chipio yn ystod gwrthryfel Madog ap Llywelyn cyn i’r castell hyd yn oed cael ei orffen. Hwyrach ymlaen cafodd y thref ei adael a chafodd un newydd ei hadeiladu. Rhwng 1455 a 1487 cafodd y dref tu allan o’r castell ei losgi’n llwyr felly ond yr un newydd oedd Yn’ ddefnyddiol. Yn yr 16ed ganrif gafodd y castell ei ddefnyddio fel carchar a brif adeilad ar sir ddinbych. 

 

 

Yn ystod rhyfel cartref Lloegr yn 1642-1646 roedd yna lawyer o geisiadau am warchae a roedd y castell yn cael ddifrodi yn ddrwg. Erbyn 1646, roedd y castell wedi cael ei chipio gan y ‘royalists’. Yn 1659 roedd yna wrthryfel arall ble chipiodd y gwrthryfelwyr y chastell ond cafodd ei chymyd yn ol hwyrach ymlaen. Mae’n amlwg roedd y cyfnod yma wedi achosi difrod drwg i’r castell sydd yn dangos pam mae’r castell mewn cyflwr ddrwg heddiw. Erbyn yr 18fed ganrif roedd y castell ddim yn cael ei warchod ac yn cael ei hesgeuluso am flynyddoedd. Roedd yna ychydig o ymdrechion i atgyweirio y chastell yn yr 19fed ganrif ond roedd hi dal mewn cylfwr drwg. Heddiw, Cadw (Cwmni sy’n gwarchod adeiladau hanesyddol fel cestyll yng Nghymru) sydd yn berchen a’r castell. Yn y 2010au roedd Cadw wedi talu £600,000 i ceisio atgyweirio y castell.